Nhiều chuyên gia nước ngoài trong ngành smartphone tại Việt Nam có một thói quen nhỏ vào cuối tuần: đi hanoi motor tour. Họ làm việc tại các nhà máy sản xuất smartphone quanh Hà Nội. Sau năm ngày gắn với dây chuyền lắp ráp và phòng kiểm định linh kiện, họ cần một khoảng nghỉ thật sự. Đó cũng là dịp để họ nhìn thành phố mình đang sống theo một cách khác. Trước đó, nhiều người chỉ quen mỗi quãng đường giữa nơi ở và nhà máy. Chúng tôi ghi nhận điều này qua vài cuộc trò chuyện với kỹ sư nước ngoài tại một khu công nghiệp phía bắc thủ đô.

Kỹ sư nước ngoài ở lại Việt Nam lâu hơn dự kiến

Ngành công nghiệp điện tử tại Việt Nam đã kéo theo một lượng đáng kể chuyên gia và kỹ sư nước ngoài. Phần lớn trong số họ đến từ Hàn Quốc. Họ thường đảm nhận các công đoạn đòi hỏi độ chính xác cao. Kiểm định linh kiện, vận hành dây chuyền lắp ráp màn hình OLED là ví dụ điển hình. Một số khác giám sát chuỗi cung ứng chip và pin cho các dòng điện thoại xuất khẩu. Một số vị trí còn liên quan trực tiếp đến quyết định tự sản xuất hay thuê ngoài linh kiện. Chúng tôi từng phân tích chủ đề này trong bài viết về chiến lược tự sản xuất hay thuê ngoài linh kiện smartphone. Lịch trình của họ thường dày đặc trong tuần. Vì vậy họ ít có thời gian tìm hiểu môi trường sống xung quanh.

Ba tháng đầu chỉ quen một cung đường

Một kỹ sư người Hàn Quốc kể với chúng tôi về ba tháng đầu công tác gần Hà Nội. Anh gần như chỉ thuộc lòng cung đường từ chỗ ở đến nhà máy. Rào cản ngôn ngữ ban đầu khiến anh ngại đi xa hơn. Khối lượng công việc cũng không cho phép anh rẽ sang hướng khác sau giờ tan ca. Trường hợp này không hiếm trong nhóm chuyên gia mới sang. Nó xảy ra nhiều nhất ở những vị trí cần bàn giao ca kíp liên tục.

Hợp đồng công tác của họ thường kéo dài từ vài tháng đến vài năm. Vì vậy, phần lớn chuyên gia dần có thêm thời gian rảnh khi công việc đã ổn định. Đây là lúc nhiều người bắt đầu chủ động tìm hiểu văn hóa bản địa. Trước đó họ chỉ quanh quẩn giữa nơi ở và nhà máy. Ai quan tâm những câu chuyện đời sống nhân sự trong ngành có thể theo dõi thêm ở chuyên mục blog của chúng tôi. Nội dung ở đây được cập nhật khá đều.

Cuối tuần: khoảng nghỉ hiếm hoi giữa lịch sản xuất dày đặc

Ngày thường của họ xoay quanh chỉ tiêu kỹ thuật và lịch trình sản xuất. Vì vậy, cuối tuần trở thành khoảng thời gian hiếm hoi để họ tự sắp xếp. Với người công tác tại khu công nghiệp phía bắc Hà Nội, đây là dịp để vào trung tâm thành phố. Họ ghé phố cổ, thử quán ăn địa phương, hoặc chỉ đơn giản đi bộ ngắm phố. Một quản lý người Hàn Quốc tại nhà máy lắp ráp ở Bắc Ninh kể với chúng tôi một chi tiết cụ thể. Anh thường dành sáng thứ Bảy để la cà quán cà phê vỉa hè quanh hồ Trúc Bạch. Vài tháng đầu, anh chỉ ở lại ký túc xá công ty vào cuối tuần.

Ẩm thực đường phố và các khu chợ truyền thống vẫn là điểm đến quen thuộc với nhiều người. Nhưng không ít chuyên gia bắt đầu tìm đến những trải nghiệm chủ động hơn. Một vài người đăng ký lớp học nấu phở ngắn hạn vào buổi chiều. Người khác chọn cách đơn giản hơn: thuê xe đạp dạo quanh khu vực Tây Hồ vào sáng sớm.

hanoi motor tour: lựa chọn được nhắc đến nhiều trong nhóm chuyên gia smartphone

Trong số các cách khám phá Hà Nội vào cuối tuần, hanoi motor tour đang được nhắc đến nhiều. Đặc biệt là trong nhóm chuyên gia làm việc tại các nhà máy smartphone quanh thủ đô. Thay vì ngồi xe khách du lịch qua vài điểm cố định, họ chọn cách khác. Ngồi sau xe máy len lỏi qua ngõ nhỏ, chợ dân sinh hay vùng ven đô. Cách này mang lại cảm giác gần với nhịp sống thật hơn hẳn.

Khác gì so với một tour tham quan thông thường

Điểm khác biệt rõ nhất nằm ở mức độ tiếp xúc trực tiếp với đời sống bản địa. Xe máy có thể dừng bất cứ đâu. Nó cũng len được vào những con hẻm mà ô tô không vào được. Khách có thể đổi hướng ngay khi muốn ghé thêm một điểm ngoài lịch trình. Một tour xe buýt truyền thống khó làm được điều này, vì phải giữ đúng giờ cho cả đoàn. Người dẫn đường bản địa trong các chuyến hanoi motor tour thường chọn cung đường theo sở thích riêng của từng nhóm khách. Có hôm là các làng nghề ở ngoại thành. Có hôm lại là những quán ăn nhỏ mà khách du lịch thông thường ít biết tới.

Với những chuyên gia quen làm việc trong môi trường nhà máy có quy trình chặt chẽ, cách di chuyển này khá mới mẻ. Nhiều người trong ngành sản xuất smartphone tại Việt Nam từng nói với chúng tôi về trải nghiệm này. Một buổi hanoi motor tour giúp họ cảm nhận thành phố theo nhịp độ hoàn toàn khác. Khác hẳn với công việc thường ngày trong nhà máy. Thông tin cụ thể về hành trình và các điểm dừng thường do người dẫn tour trao đổi trực tiếp trước chuyến đi.

Không phải ai cũng chọn hình thức này. Một số chuyên gia lớn tuổi hơn vẫn thích tour ô tô vì lý do an toàn. Điều này càng rõ vào mùa mưa, khi vài tuyến phố Hà Nội dễ ngập cục bộ. Nhưng với nhóm kỹ sư trẻ, vốn quen đi xe máy ở Hàn Quốc, hanoi motor tour lại là lựa chọn tự nhiên hơn.

Đời sống ngoài nhà máy và bức tranh chung của ngành smartphone

Những trải nghiệm cuối tuần như thế này không tách rời khỏi bối cảnh chung của ngành. Thị trường smartphone tại Việt Nam và khu vực châu Á đang trải qua nhiều thay đổi. Chuỗi cung ứng, kênh bán hàng và áp lực cạnh tranh giữa các hãng đều biến động. Chúng tôi có đề cập chủ đề này trong loạt bài về thị trường smartphone tại Việt Nam và châu Á. Nhân sự nước ngoài gắn bó lâu dài với các dự án sản xuất cũng là một phần của bức tranh đó. Dù vậy, điều này ít khi được nhắc đến trong các báo cáo ngành.

Việc giữ chân chuyên gia nước ngoài không chỉ phụ thuộc vào lương thưởng hay điều kiện làm việc trong nhà máy. Đời sống ngoài giờ và khả năng hòa nhập với văn hóa bản địa cũng góp phần không nhỏ. Những mối quan hệ ngoài công việc cũng vậy. Một số doanh nghiệp công nghiệp khác tại Việt Nam, như Khai Trí, cũng ghi nhận xu hướng tương tự. Điều này xảy ra ngay ở đội ngũ chuyên gia nước ngoài của họ. Điều đó cho thấy đây không phải câu chuyện riêng của ngành smartphone.

Một buổi cuối tuần, một góc nhìn khác về Hà Nội

Với nhiều chuyên gia nước ngoài tại các nhà máy sản xuất smartphone ở Việt Nam, một chuyến hanoi motor tour mang ý nghĩa khác. Nó không đơn thuần là giải trí. Đó còn là cách để họ hiểu thêm về nơi mình gắn bó trong một giai đoạn công tác dài hạn. Đôi khi giai đoạn ấy kéo dài hơn cả dự kiến ban đầu. Chúng tôi theo dõi ngành công nghiệp điện tử và di động trong thời gian dài. Từ góc nhìn đó, những khoảng nghỉ như vậy có ý nghĩa riêng. Chúng góp phần giữ chân nhân sự quốc tế ở lại lâu hơn với các dự án tại Việt Nam. Nếu bạn quan tâm đến đời sống và xu hướng nhân sự trong ngành smartphone, hãy theo dõi thêm. Các bài phân tích trên trang vẫn được cập nhật đều đặn mỗi tuần.