Tuần nào chúng tôi cũng nhận vài tin nhắn hỏi đúng một câu: tầm 6-8 triệu nên chọn smartphone tầm trung nào? Câu hỏi tưởng đơn giản nhưng trả lời không dễ. Thị trường bây giờ đông đúc hơn nhiều so với vài năm trước. Cùng một mức giá, người mua có thể chọn giữa cả chục mẫu máy khác nhau.

Chúng tôi theo dõi mảng linh kiện và chuỗi cung ứng smartphone khá lâu. Nhìn từ đó, chúng tôi thấy rõ một điều: sân chơi khốc liệt nhất bây giờ không nằm ở phân khúc cao cấp. Nó nằm ở dải giá tầm trung, nơi phần lớn người Việt thực sự bỏ tiền ra mua. Bài này chúng tôi kể lại vì sao khu vực này nóng đến vậy, và phân khúc giá nào trong đó đáng chú ý nhất.

Chỉ riêng dải giá 5-10 triệu, thị trường Việt Nam bây giờ có gần chục thương hiệu cùng góp mặt, mỗi hãng vài mẫu. Người mua thấy nhiều lựa chọn thì mừng, nhưng cũng dễ hoa mắt, không biết đâu là điểm khác biệt thật sự giữa các máy.

Phân Khúc Tầm Trung Đang Trở Thành Chiến Trường Cạnh Tranh Khốc Liệt Nhất

Nhìn vào danh mục sản phẩm của các hãng lớn mấy năm gần đây, dễ thấy một xu hướng. Số lượng máy flagship, tức dòng cao cấp nhất, gần như giữ nguyên. Nhưng số mẫu smartphone tầm trung thì tăng đều mỗi năm. Có hãng ra tới 4-5 phiên bản chỉ trong một dải giá 5-10 triệu đồng.

Lý do không khó đoán. Phân khúc cao cấp bán được ít máy nhưng lời nhiều trên từng máy. Phân khúc tầm trung ngược lại: lời mỏng hơn từng chiếc, nhưng số lượng bán ra gấp nhiều lần. Muốn giữ doanh số, hãng nào cũng phải bám trụ ở đây.

Giá thành phân khúc này bị chi phối bởi điều gì

Nói cụ thể hơn, dải tầm trung bây giờ được chia nhỏ thành nhiều lớp. Có lớp 4-6 triệu, nhắm vào người mua lần đầu hoặc mua máy dự phòng. Có lớp 7-10 triệu, đông cạnh tranh nhất, gần như hãng nào cũng có ít nhất một mẫu. Lớp 10-13 triệu hay được gọi là “cận cao cấp”. Ở đây máy đã có gần đủ tính năng flagship, nhưng giá vẫn mềm hơn hẳn.

Nhưng giữ giá tốt không phải phép màu. Để có mức giá cạnh tranh, hãng thường phải cắt giảm ở đâu đó. Có thể là chất liệu khung máy, có thể là tốc độ sạc, có thể là số năm cam kết cập nhật phần mềm. Ít khi thấy hãng nào công khai rõ chỗ bị cắt giảm.

Thêm nữa, biến động về nguồn cung linh kiện như màn hình, chip, pin khiến nhiều hãng buộc phải tính lại bài toán giá thành. Chúng tôi từng phân tích khá kỹ chuyện này trong bài về chuỗi cung ứng linh kiện smartphone trước biến động. Ai quan tâm phần hậu trường sản xuất có thể đọc thêm ở đó, vì bài viết giải thích khá rõ vì sao giá bán tầm trung lên xuống thất thường.

Người mua bây giờ khó tính hơn hẳn trước

Trước đây, cứ camera chụp đẹp là đủ thuyết phục. Giờ khách hỏi thêm về thời lượng pin, độ bền, chính sách bảo hành. Có khách còn mang hẳn bảng so sánh cấu hình ra tiệm để đối chiếu trước khi quyết định.

Chúng tôi từng gặp một khách trẻ, dân văn phòng, cầm đúng 7 triệu đi mua máy. Bạn ấy so sánh ba mẫu suốt gần một tiếng. Cuối cùng chọn máy có pin trâu hơn, dù camera kém hơn một chút. Đó chính là kiểu quyết định phổ biến ở phân khúc này bây giờ.

Có một sai lầm khá phổ biến khi chọn smartphone tầm trung. Nhiều người chỉ nhìn vào bảng thông số rồi so sánh ngang hàng. Họ quên hỏi máy đó cam kết cập nhật phần mềm bao lâu. Một máy chip mạnh nhưng chỉ được cập nhật một năm sẽ nhanh lỗi thời. Máy chip yếu hơn nhưng cam kết cập nhật ba năm lại bền hơn về sau. Theo chúng tôi, đây là điểm nhiều người bỏ qua nhất khi mua smartphone tầm trung.

Đặc Điểm Cạnh Tranh Trong Phân Khúc Tầm Trung

Nói “cạnh tranh” nghe hơi chung chung. Ở tầm giá này, cạnh tranh cụ thể là chạy đua cấu hình và chạy đua giá bán. Hai thứ này song song, không tách rời nhau.

Trước kia, máy 6-7 triệu chỉ cần chip tầm trung, camera ba ống kính là đủ để coi là ổn. Giờ khác hẳn. Nhiều mẫu ở mức giá này đã có màn hình OLED. Đây là loại màn hình hiển thị màu sâu, lại tiết kiệm pin hơn màn hình LCD thường. Máy còn sạc nhanh trên dưới 45W, thậm chí chống nước đạt chuẩn IP54. Những tính năng này trước đây chỉ có ở máy cao cấp.

• Chip xử lý: đời chip mới ra mỗi năm được đưa xuống tầm trung nhanh hơn trước, có khi chỉ cách bản flagship một năm.
• Camera: cảm biến chính lớn hơn, một số mẫu thêm ống tele riêng thay vì camera phụ chỉ để có cho đủ bộ.
• Pin và sạc: dung lượng phổ biến đã đạt 5000mAh trở lên, sạc nhanh cũng rút ngắn thời gian chờ máy đầy pin.

Với người mua, chuyện này có nghĩa là cùng một số tiền bỏ ra, máy hôm nay được nhiều hơn máy hai năm trước rất nhiều. Đó là áp lực thật, không phải hãng nào muốn cũng làm được.

Giá bán được điều chỉnh theo từng giai đoạn

Về giá, các hãng cũng không neo giá một chỗ suốt vòng đời sản phẩm. Khi mới ra mắt, giá thường ở mức cao nhất. Sau 2-3 tháng, gặp đối thủ tung máy mới cùng tầm, giá bắt đầu được điều chỉnh xuống. Có khi giá giảm cả triệu đồng chỉ trong một đợt khuyến mãi ngắn.

Theo dõi mảng này nhiều năm, đội ngũ chúng tôi nhận ra một quy luật khá rõ. Hãng nào ra hàng đúng dịp lễ, đúng lúc đối thủ vừa đổi giá, thường bán chạy hơn. Hãng ra hàng lệch nhịp thường chịu thiệt. Ai muốn biết thêm cách chúng tôi quan sát thị trường này lâu năm ra sao? Có thể xem qua phần giới thiệu về đội ngũ smartphone Korea.

Chạy đua giá liên tục không hẳn tốt cho hãng. Biên lợi nhuận mỏng dần, có hãng phải cắt giảm chi phí hậu mãi để bù lại.

Một mẹo nhỏ từ kinh nghiệm bán hàng nhiều năm: nếu không gấp, cứ chờ khoảng 4-6 tuần sau ngày ra mắt rồi mua. Giá lúc đó thường đã hạ so với ngày đầu. Hàng cũng đã qua đợt kiểm định lỗi ban đầu từ những khách mua sớm.

Yếu Tố Quyết Định Sức Cạnh Tranh Của Từng Phân Khúc Giá

Không phải máy nào cấu hình cao nhất cũng bán chạy nhất. Ở tầm giá này, sức cạnh tranh nằm ở chỗ khác: máy đó có đúng thứ người dùng thật sự cần hay không.

Người mua smartphone tầm trung năm nay đang nhìn vào đâu

Dân văn phòng thường ưu tiên pin và độ mượt khi lướt web, ít quan tâm chụp đêm có đẹp hay không. Ngược lại, nhóm hay chụp ảnh cho công việc lại sẵn sàng đánh đổi pin để lấy camera tốt hơn. Không có công thức chung cho mọi người. Hãng nào đọc đúng nhu cầu của nhóm khách mình nhắm tới sẽ có lợi thế rõ rệt.

Chúng tôi từng tư vấn cho một khách làm bán hàng online, ngày nào cũng chụp cả trăm tấm sản phẩm. Với khách này, máy có camera chụp macro, tức chụp cận cảnh tốt, mới là điều quan trọng. Pin trên 5000mAh cũng quan trọng hơn nhiều so với màn hình tần số quét 120Hz.

Bảo hành và hậu mãi ảnh hưởng đến quyết định mua ra sao

Yếu tố thứ hai ít được nhắc tới nhưng ảnh hưởng không nhỏ: chính sách bảo hành. Hai máy có thể cùng cấu hình, cùng giá. Nhưng một bên bảo hành đổi mới trong 30 ngày đầu, một bên chỉ bảo hành sửa chữa thông thường. Người mua có kinh nghiệm sẽ chọn bên đầu tiên, dù phải chờ giao hàng lâu hơn vài ngày.

Chúng tôi từng xử lý một ca khá điển hình. Khách mua máy tầm trung, dùng được 20 ngày thì màn hình bị sọc không rõ nguyên nhân. Nhờ chính sách đổi mới trong 30 ngày, khách được đổi máy mới ngay hôm sau, không phải gửi đi sửa cả tuần. Nếu là chính sách bảo hành thường, có khi khách phải chờ cả chục ngày mới có máy để dùng lại.

Với những cửa hàng nhỏ đang bán dòng máy tầm trung, câu chuyện không chỉ dừng ở sản phẩm. Muốn giữ khách quay lại, cần thêm một kênh bán hàng đáng tin cậy. Không thể chỉ đăng vài tấm ảnh lên mạng xã hội rồi chờ khách nhắn tin. Không ít nơi chúng tôi biết đã tìm đến dịch vụ thiết kế website bán hàng để có một gian hàng online bài bản. Từ trang sản phẩm đến chính sách bảo hành, mọi thứ đều rõ ràng.

Theo chúng tôi, hai yếu tố quyết định máy nào trụ được lâu ở phân khúc này. Đó là hiệu năng phù hợp nhu cầu, và chính sách hậu mãi rõ ràng.

Sai lầm khi chỉ so giá ban đầu mà quên chi phí về sau

Sai lầm chúng tôi hay gặp nhất ở khách mua smartphone tầm trung là chỉ so giá niêm yết. Họ quên tính luôn chi phí phát sinh sau này. Pin xuống cấp sau 18-24 tháng, muốn thay chính hãng có khi tốn gần bằng một phần ba giá máy. Máy nào linh kiện thay thế rẻ, dễ tìm, thực ra mới là máy tiết kiệm hơn về lâu dài. Dù giá mua ban đầu có nhỉnh hơn một chút.

Nếu phải chỉ ra một lớp giá cạnh tranh nhất, theo quan sát của chúng tôi, đó là lớp 7-10 triệu đồng. Đây là nơi hầu hết các hãng đều có mặt, mẫu mã đổi liên tục. Khoảng cách cấu hình giữa các đối thủ gần như không đáng kể. Người mua ở lớp giá 4-6 triệu ít lựa chọn hơn. Lớp 10-13 triệu thì kén khách hơn, vì ngân sách đã gần chạm tới máy cao cấp thực thụ.

Kết Luận

Nhìn lại, thị trường smartphone tầm trung nóng không phải ngẫu nhiên. Đó là nơi hãng nào cũng cần bán được nhiều máy, và cũng là nơi người mua có nhiều lựa chọn nhất để so sánh. Nếu bạn đang cân nhắc mua máy ở tầm 5-10 triệu, lời khuyên của chúng tôi là đừng chỉ nhìn thông số nhà sản xuất công bố. Hãy hỏi thẳng người bán về pin thực tế dùng được bao lâu, và chính sách đổi trả trong 7-15 ngày đầu ra sao.

Thị trường này còn thay đổi nhanh, có khi vài tháng lại đảo lộn thứ hạng. Muốn cập nhật đều, bạn có thể ghé qua các phân tích thị trường smartphone khác trên blog của chúng tôi. Ở đó, chúng tôi cập nhật đều đặn theo từng đợt ra mắt sản phẩm mới.